Een handtekening die ontbreekt, een afspraak die nooit is vastgelegd of een ondernemingsstructuur die niet meer aansluit bij de praktijk. Het lijken kleine zaken, totdat er een conflict ontstaat. De mkb-accountant zit vaak dicht op de ondernemer en kan zulke juridische risico’s in een vroeg stadium signaleren en helpen voorkomen.
In het mkb zijn juridische risico's volop aanwezig. Denk aan afspraken met een compagnon die nooit zijn vastgelegd, pandrechten die niet rechtsgeldig zijn gevestigd of een ondernemingsstructuur die bij de start logisch was, maar inmiddels niet meer bij de onderneming past. Ondernemingen gaan failliet, schuldeisers leggen beslag, samenwerkingen lopen stuk en zakelijke geschillen escaleren. Dat zijn geen doemscenario’s, maar situaties die in de praktijk regelmatig voorkomen en grote gevolgen kunnen hebben.
Uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC)1 blijkt dat alleen al het Nederlandse kleinbedrijf jaarlijks met ruim één miljoen conflicten te maken krijgt. Voor een mkb-ondernemer kan een juridisch geschil bovendien flinke impact hebben. Niet alleen door de advocaatkosten, maar ook door het verlies van tijd en energie en de mogelijke schade aan een zakelijke relatie.
Voorkomen is goedkoper dan procederen
Binnen een praktijk is het belangrijk om één helder en eenvoudig uitgangspunt te hanteren: de grootste waarde van een jurist ligt niet in het winnen van een gerechtelijke procedure of het oplossen van een geschil, maar juist in het voorkomen daarvan.
Dat begint bij het maken en vastleggen van duidelijke afspraken. Bij de start van een samenwerking, de toetreding van een investeerder of het opzetten van een joint venture kunnen goede afspraken, die schriftelijk zijn vastgelegd, veel problemen in een later stadium voorkomen. Juist bij de preventie kan de accountant een belangrijke rol spelen.
Oog voor juridische risico’s
Waar een advocaat vaak in beeld komt als een conflict al speelt, zit de accountant meestal veel eerder met de ondernemer aan tafel. Bijvoorbeeld tijdens het bespreken van de jaarrekening, bij een waardering voor de toetreding van een nieuwe aandeelhouder of in aanloop naar een bedrijfsovername.
Van een accountant wordt daarbij niet verwacht dat hij of zij juridisch advies geeft. Wel dat risico’s op tijd worden gesignaleerd en besproken. Soms is één eenvoudige vraag daarvoor al genoeg: ‘Is dat eigenlijk goed vastgelegd?’. Zo’n vraag kan het verschil maken. Wat vandaag nog relatief eenvoudig kan worden opgelost, kan later namelijk uitgroeien tot een kostbaar en langdurig geschil.
Daarvoor is geen juridische expertise nodig, maar een professionele houding, die accountants dagelijks toepassen. Denk aan doorvragen, verbanden leggen, risico's signaleren en waar nodig een specialist inschakelen. Praktische hulpmiddelen, zoals checklists en modeldocumenten, kunnen daarbij helpen. Ook laagdrempelig overleg met een jurist maakt het eenvoudig om risico’s tijdig te herkennen en cliënten gericht door te verwijzen.
Risicobeheersing begint aan de voorkant
Veel juridische problemen binnen het mkb ontstaan doordat afspraken niet goed zijn vastgelegd en eenvoudige zaken te weinig aandacht krijgen. Juist daarom begint risicobeheersing niet pas bij een conflict, maar al veel eerder: aan de gesprekstafel.
Daar ligt een belangrijke meerwaarde van de accountant. Niet als jurist, maar als vertrouwde adviseur die ondernemers helpt om mogelijke juridische risico’s op tijd te herkennen en bespreekbaar te maken. Zo voorkom je dat kleine aandachtspunten uitgroeien tot grote geschillen.
1 Geurts & Ter Voert (2019). Geschillen in het MKB. Cahier 2019-11, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum.
Vakinhoudelijke of ondernemersvragen?
Behoefte aan een kantoorbezoek van een van onze specialisten? Maak dan gebruik van onze servicedesk Novak DIRECT. Je kunt ons telefonisch bereiken via 085 - 022 01 50 of per e-mail via novak@novak.nl.