Minder uitzoekwerk, sneller een eerste concept en meer tijd voor advies. Kunstmatige intelligentie belooft dienstverleners gouden bergen – of je nu fiscalist, accountant of adviseur bent. Maar wie alles klakkeloos aan AI overlaat, ruilt tijdwinst al snel in voor nieuwe risico’s. De cruciale vraag is daarom niet of AI iets voor je kan doen, maar of je het aan AI wilt overlaten.
De onderstaande vijf vragen helpen om dat te bepalen. Geef iedere vraag een score van 0 tot 2.
Denk aan het analyseren van duizenden facturen, het classificeren van transacties of gegevens uit aangiften of jaarrekeningen halen. Daar valt daadwerkelijk tijdswinst te behalen. Maar niet iedere taak is het delegeren aan een machine waard. Bij een eenmalige klus kan het bouwen, testen en controleren van een AI-oplossing namelijk juist meer tijd kosten dan het werk zelf uitvoeren.
Kun je binnen tien minuten uitleggen wat er moet gebeuren én hoe een goed resultaat eruitziet? Dan is de taak mogelijk geschikt voor AI. Feiten uit documenten halen of regelgeving samenvatten heeft bijvoorbeeld een duidelijk doel en helder format. Een strategische herstructurering of een gevoelig controledossier zit daarentegen vol met ongeschreven verwachtingen, commerciële belangen en uitzonderingen. Wat je zelf nauwelijks onder woorden kunt brengen, kan AI ook niet zomaar raden.
Hierin schuilt de echte kracht van AI: een concept dat je sneller kunt controleren dan zelf schrijven, kan veel tijd besparen. Een eerste memo kun je bijvoorbeeld snel checken aan de hand van bronnen, feiten en vaste vaktechnische uitgangspunten. Maar als het controleren net zoveel tijd en expertise kost als het oorspronkelijke werk, verdampt de winst.
AI heeft vaak de neiging een fout te maken als dat het slechtst uitkomt. Een fout in een interne samenvatting is doorgaans met één klik te herstellen. Maar een fout in een aangifte, jaarrekening, formeel advies of een standpunt richting een toezichthouder of de Belastingdienst kan daarentegen geld, tijd en reputatie kosten. Techniek die het antwoord kán geven, mag daarmee nog niet automatisch het laatste woord hebben. Bij taken met hoge impact, blijft de professional daarom eindverantwoordelijk.
AI blinkt uit in het toepassen van regels, het herkennen van patronen en het geven van antwoorden op basis van beschikbare informatie. Maar professionele dienstverlening draait om meer dan alleen regels en feiten. Het vraagt ook om interpretatie, ervaring, ethiek, onderhandeling en gevoel voor verschillende belangen. Bij zulke vraagstukken kan AI een hulpmiddel zijn. Zoals bij het ordenen van informatie, schetsen van scenario’s en aanleveren van concepten. Maar de professional bepaalt uiteindelijk de koers.
Tel de scores van de vijf vragen bij elkaar op. De uitkomst geeft inzicht in de rol die AI bij een bepaalde taak kan spelen.
0-4 punten: Mensenwerk
Bij taken die sterk afhankelijk zijn van strategie, onderhandeling en interpretatie blijft het mensenwerk.
5-7 punten: AI als assistent
AI kan het eerste concept leveren, waarna de dienstverlener het controleert en aanscherpt.
8-10 punten: Overweeg delegatie
Bij frequent, helder, controleerbaar en risicoluw werk kan het interessant zijn om AI daadwerkelijk taken te laten overnemen, onder periodieke controle van de professional. Denk aan het opstellen en verwerken van facturen, dataverwerking en standaardrapportages. Natuurlijk blijft de mens altijd eindverantwoordelijk voor het resultaat.
En daar zit de verrassing. Niet de ingewikkeldste taken zijn per definitie het meest geschikt voor AI, maar de taken die het best af te bakenen zijn. Sommige intellectueel uitdagende werkzaamheden, zoals documentanalyse, lenen zich uitstekend voor AI. Tegelijkertijd kan ogenschijnlijk simpel werk juist mensenwerk blijven. Werk waarin één telefoontje of een specifiek belang de uitkomst kan veranderen.
De toekomst van de dienstverlener draait daarom niet om vervanging, maar om een slimmere rolverdeling. Laat AI verwerken, vergelijken en voorbereiden. Doe zelf wat voor een machine lastig blijft: wegen, beslissen en verantwoordelijkheid dragen. Kortom: AI verzamelt en verwerkt. Jij weegt en beslist.
Deze bijdrage is geschreven met behulp van AI. De ideeën, structuur en eindredactie zijn volledig het werk van de auteur en de redactie van het Accountantsmagazine.
Frank Putman zal spreken op de Dag van de mkb-accountant. Meld je aan.