INTERVIEW

Leestijd: 3 minuten

Termijnen bij de afwikkeling van een nalatenschap Niet sexy, wel belangrijk


Door: Thomas Janus, notarieel Jurist

Acht maanden na een overlijden moet de aangifte erfbelasting worden ingediend. Een bekende deadline voor adviseurs bij de afwikkeling van een nalatenschap. Er zijn echter nog veel meer, minder bekende, termijnen waarvan een overschrijding onomkeerbare gevolgen heeft.

Ruzieboedel

Na een overlijden verdelen erfgenamen vaak de nalatenschap. Om te voorkomen dat een onenigheid of ruzie tussen de erfgenamen ervoor zorgt dat de boedel jarenlang onverdeeld blijft, kan er een afwikkelingsbewindvoerder worden benoemd in het testament. Deze bewindvoerder kan, met de juiste bevoegdheden, de nalatenschap verdelen zonder medewerking of toestemming van de erfgenamen. De taak van de afwikkelingsbewindvoerder is vaak gekoppeld aan een termijn. Toen het nieuwe erfrecht in 2003 inging werd er veelal gekozen voor vijf jaar. Een lange termijn waardoor de noodzaak om direct, actief aan de slag te gaan laag blijft. Een nadeel voor de erfgenamen, die erbij gebaat zijn dat de verdeling snel wordt afgewikkeld. Het is voor hen niet de bedoeling dat het een voortslepend traject wordt, dat jarenlang duurt. Om deze reden wordt in veel testamenten vaak een termijn van twee jaar of korter gehanteerd.

Niet lang geleden vroeg een afwikkelingsbewindvoerder ons bijvoorbeeld om advies over haar situatie. De ruzie binnen haar familie belemmerde het traject en het werd tijd om knopen door te hakken. Haar ouder was begin maart 2020 overleden en zij had anderhalf jaar om haar taak als bewindvoerder uit te voeren. De tijd begon daardoor te dringen: zo diende de vereiste notariële akte nog te worden opgesteld. Onder enorme tijdsdruk is dit uiteindelijk gelukt. Als de periode van anderhalf jaar verstreken was had de bewindvoerder niet langer de bevoegdheid tot zelfstandig handelen en waren de erfgenamen op elkaar aangewezen. Of zij er dan zonder rechterlijke tussenkomst waren uitgekomen, is maar zeer de vraag.

“Een overschrijding van termijnen bij een nalatenschap kunnen onomkeerbare gevolgen hebben”

Minderjarige kinderen

Als een minderjarig kind erfgenaam wordt, krijgt men ook te maken met een scherpe termijn. Dit jaar maakten we het meerdere keren mee: de ouder wil niet dat het kind iets te maken heeft met de erfenis. Op zo’n moment moet de erfenis worden verworpen. De ouder moet hiervoor toestemming vragen aan de rechter. Maar ouders zijn zich vaak niet bewust van de strenge deadline die hieraan verbonden is. De verwerping kan alleen worden geregeld binnen drie maanden nadat het kind de erfenis is toegekomen en is bij overschrijding van de termijn niet meer te verwerpen.

Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)

Nog een voorbeeld is de verdeling van de nalatenschap. Deze wordt in beginsel niet meegenomen in de heffing van erfbelasting. Dit besloot de Hoge Raad al in een arrest in 1903. Voor ondernemingsvermogen dat faciliteert voor de BOR, wordt sinds 2010 daarentegen een uitzondering gemaakt. Hetzelfde geldt ook voor de verdeling van een huwelijksgoederengemeenschap. Op straffe van verlies van de gunstige fiscale faciliteit van de BOR, moet de verdeling wel hebben plaatsgevonden binnen twee jaar na het overlijden. Tot slot kan de doorschuiffaciliteit in de inkomstenbelasting na een overlijden onder voorwaarden worden ingezet. Maar ook daar komt de termijn van twee jaar om de hoek kijken. Bijvoorbeeld wanneer het ondernemingsvermogen onder een bijzondere titel wordt verkregen. Dat is onder andere het geval wanneer het keuzelegaat goederen in het testament staat opgenomen en wordt benut. Hierbij geeft een erflater een persoon toestemming zelf spullen uit te kiezen uit de nagelaten goederen.

“Het is van groot belang om kort na een overlijden de wettelijke en testamentaire termijnen in kaart te brengen”

Kort na overlijden

Termijnen hoeven dus geen obstakel te zijn voor een voortvarende en vloeiende afwikkeling van de nalatenschap. Het is vooral van groot belang om kort na een overlijden de wettelijke en testamentaire termijnen in kaart te brengen. Op deze manier komen de executeur-afwikkelingsbewindvoerder, erfgenamen en adviseur niet voor onaangename verrassingen met onomkeerbare gevolgen te staan.

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem contact op met Janus Notarieel Juristen: 040 – 760 1660.


Deel dit artikel met uw netwerk