Coronavirus en verlof

Door: Wim Huurman HRM Adviseur

Met regelmaat komen er vragen binnen over hoe je als werkgever en werknemer omgaat met verlof in deze uitdagende tijden. Geboekte vakanties in het buitenland kunnen wellicht niet doorgaan en werkgevers willen dat werknemers hun verlof in deze tijd opnemen om te voorkomen dat men straks collectief op vakantie gaat. Hoog tijd om hier meer duidelijkheid over te geven dus. Hiervoor is het nodig om eerst een korte uitleg te geven over de meest gebruikelijke soorten verlofopbouw.

Gebruikelijke soorten verlofopbouw

Iedere werknemer heeft recht op vakantie. Het wettelijke minimum hiervoor is vastgelegd in een Europese richtlijn. Een werknemer krijgt minimaal 4 maal de arbeidsduur per week aan vakantie per jaar. Dit is het wettelijke vakantierecht. Er mag alleen positief voor de werknemer van af worden geweken. In veel CAO’s wordt dit ook gedaan en krijgt een werknemer tevens recht op bovenwettelijke dagen. Wettelijke en bovenwettelijke dagen worden anders behandeld. De wettelijke dagen vervallen 6 maanden na het jaar dat ze zijn opgebouwd. Het idee hierachter is dat de wetgever van mening is dat de werkgever moet kunnen ‘recupereren’ zoals onze zuiderburen dat noemen. De bovenwettelijke dagen blijven 5 jaar geldend en kunnen onder voorwaarden worden uitgeruild of te gelde worden gemaakt (aan het einde van het dienstverband). Als de werkzaamheden van een organisatie onder de werkingssfeer van een verplicht gestelde CAO valt, dan is er vaak een wekelijkse arbeidsduur vastgesteld. Het is voor de organisatie mogelijk om hiervan af te wijken, maar als er in werkelijkheid meer gewerkt wordt dan ontstaat er al snel een recht op ADV voor de medewerker. Als bijvoorbeeld de wekelijkse arbeidsduur 38 uur is en er wordt 40 uur gewerkt, dan ontstaat er per week een extra verlofrecht (ADV) van 2 uur (omstreeks 13 dagen per jaar). Per jaar kan er een aantal collectieve dagen door de werkgever worden vastgesteld. Dit binnen het kader van de geldende CAO of de gesloten regeling met de personeelsvertegenwoordiging of ondernemingsraad. Veelal kunnen in ieder geval de ADV-dagen worden vastgesteld, mits dit tijdig wordt gecommuniceerd. Verder geldt dat de medewerker een verzoek indient bij de werkgever volgens de geldende procedure. In principe keurt de werkgever deze (al dan niet stilzwijgend) goed, tenzij de werkgever binnen 2 weken schriftelijk bezwaar maakt waarbij de organisatie belangen heeft die meer zwaarwegend zijn dan de belangen van de werknemer.

De huidige situatie door de coronacrisis

Met regelmaat komt het voor dat de werknemer vakantiedagen ingepland heeft en deze vervolgens door omstandigheden wil laten vervallen. Bijvoorbeeld doordat de geplande vakantiereis niet door kan gaan. Dit kan niet eenzijdig besloten worden door de werknemer. De werkgever mag de reeds ingeplande en ingeroosterde verlofaanvragen handhaven en hoeft deze niet in te trekken. Ingeplande ADV-dagen worden geacht te zijn opgenomen. Dit ongeacht de feitelijke situatie, zelfs in geval van ziekte van de medewerker op de betreffende dagen. De werkgever verzoekt de werknemers in veel gevallen tot het opnemen van verlofdagen in deze periode van coronacrisis. Dit enerzijds om te voorkomen dat er stuwmeren aan verlofdagen ontstaan en anderzijds om te voorkomen dat de medewerkers collectief verlof gaan opnemen terwijl er vooral gewerkt moet worden aan het veiligstellen van de continuïteit van de organisatie. Dit kan niet eenzijdig worden opgelegd, net als dat de medewerker de reeds ingeplande vakantiedagen niet eenzijdig kan intrekken. Van belang is dat de medewerker, als deze er al mee in wil stemmen, voldoende dagen overhoudt om te herstellen (‘recupereren’). Een verzoek om de resterende dagen van het voorgaande jaar op te nemen en (een deel van) de bovenwettelijke dagen van het lopende jaar lijkt in veel gevallen een redelijk voorstel te zijn. Het meest effectief is om ten alle tijden met elkaar in gesprek te gaan en zoveel als mogelijk rekening te houden met elkaars belangen. Blijf gezond en rust ook voldoende uit!