Novak DIRECT FAQ:

De rol van de accountant bij ernstige onzekerheid over de continuïteit van een onderneming

Door: Bouwe Algra, accountant-adviseur bij Novak

Regelmatig krijgen wij via onze servicedesk Novak DIRECT vragen over de rol van de accountant bij ernstige onzekerheid over de continuïteit van een onderneming. Wat houdt het continuïteitsbeginsel in? Hoe ver moet een accountant vooruitkijken bij de evaluatie van de onderbouwing van de continuïteitsveronderstelling? Welke verantwoordelijkheden komen erbij kijken? En hoe zit het met samenstellingsopdrachten?

Continuïteitsveronderstelling

Een van de beginselen die het bestuur van de onderneming hanteert bij het opstellen van de jaarrekening is het continuïteitsbeginsel. Hierbij wordt verondersteld dat de onderneming in de afzienbare toekomst kan worden voortgezet. De jaarrekening wordt opgesteld op basis van continuïteit, tenzij het bestuur voornemens is de onderneming te liquideren of de activiteiten te staken.


Bij de waardering van activa en passiva wordt uitgegaan van de veronderstelling dat het geheel der werkzaamheden van de onderneming waaraan die activa en passiva dienstbaar zijn, wordt voortgezet, tenzij die veronderstelling onjuist is of de juistheid aan gerede twijfel onderhevig is (2:384 lid 3 BW).


Er zijn dan twee mogelijke situaties:

• discontinuïteit van het geheel der werkzaamheden van de onderneming is onontkoombaar;

• er bestaat gerede twijfel (is gelijk aan ‘ernstige onzekerheid’) omtrent continuïteit van het geheel der werkzaamheden van de onderneming.


Indien er sprake is van gerede twijfel over de continuïteit en de jaarrekening niet op liquidatiebasis wordt opgesteld, dient het bestuur in de toelichting een uiteenzetting te geven van de omstandigheden waarin de onderneming verkeert. In de toelichting wordt vermeld wat de gevolgen van de discontinuïteit voor het vermogen en het resultaat zijn.

Hoe ver vooruitkijken?

De accountant evalueert de onderbouwing van de continuïteitsveronderstelling die het bestuur van de onderneming heeft opgesteld. In de evaluatie betrekt de accountant een periode van tenminste twaalf maanden vanaf de einddatum van de laatste verslagperiode waarop de financiële overzichten betrekking hebben (Standaard 570 paragraaf 13 en IAS 1). Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden door de accountant dient hij steeds alert te zijn op gebeurtenissen of omstandigheden die gerede twijfel kunnen doen ontstaan over de mogelijkheid van de onderneming om haar continuïteit te handhaven, ook als dit betekent dat hierdoor een periode van langer dan twaalf maanden in aanmerking moet worden genomen.

Verantwoordelijkheid van de accountant

Als de jaarrekening door een accountant wordt gecontroleerd en er sprake is van gerede twijfel met betrekking tot de continuïteit dan is de accountant verplicht een zogenaamde ‘paragraaf ter benadrukking van aangelegenheden’ op te nemen. De jaarrekening moet een adequate uiteenzetting geven van de omstandigheden, anders volgt er een afkeurende controleverklaring.


Als de jaarrekening door een accountant wordt samengesteld dient eveneens bij gerede twijfel aan de continuïteit een paragraaf te worden opgenomen in de samenstellingsverklaring. De jaarrekening moet wel een adequate uiteenzetting geven, anders kan er geen samenstellingsverklaring worden afgegeven en dient de accountant de opdracht terug te geven.

Continuïteitsveronderstelling bij samenstellingsopdrachten

Zoals hierboven reeds besproken speelt de continuïteitsveronderstelling bij samenstellingsopdrachten ook een rol. Standaard 4410 ‘Samenstellingsopdrachten’ schrijft onder andere voor dat de accountant de jaarrekening dient te lezen in het licht van het inzicht van de accountant in de activiteiten van de onderneming en in het van toepassing zijnde stelsel inzake financiële verslaglegging. De accountant dient geschikte aanpassingen aan het bestuur voor te stellen indien de accountant constateert dat de jaarrekening niet op adequate wijze het van toepassing zijnde stelsel inzake financiële verslaglegging beschrijft en of daarnaar verwijst, dan wel er aanpassingen vereist zijn zodat de jaarrekening geen afwijking van materieel belang bevat.

Heeft u ook een vraag over de rol van de accountant bij ernstige onzekerheid over de continuïteit of heeft u een andere vraag (vaktechnisch of kantoor-gerelateerd)?
Neem dan contact op met Novak DIRECT,
wij helpen u graag verder!
Bel 085-0220150 of ga naar www.novak.nl/novakdirect