Bouwstenen van de aandeelhoudersovereenkomst

Door: Sjors Dobbelaar, advocaat en oprichter van Legalloyd

Veel accountants zijn bekend met de aandeelhoudersovereenkomst. Het is een van de eerste contracten
die de oprichters van een nieuw bedrijf aangaan. Daarom lijkt de aandeelhoudersovereenkomst vaak “plain vanilla”.

Dat kan zo zijn, als alle partijen weten waar het over gaat. En dat is precies waar het vaak mis gaat. Aanbiedingsregelingen kunnen behoorlijk complex zijn, en non-concurrentie kan door een ogenschijnlijk eenvoudige wijziging opeens niet meer af te dwingen zijn. Reken niet op de rechter als je je hebt vergist, redelijkheid en billijkheid komen pas heel laat in beeld. Het contract is leidend.

Principes en bouwstenen zorgen voor balans en succes

De bouwstenen van een aandeelhoudersovereenkomst zijn niet uit de lucht komen vallen. Ze komen voort uit principes die ervoor zorgen dat de onderneming in balans is en succesvol kan zijn. Het kan een partij versterken, zoals het recht van de AvA (Algemene Vergadering van Aandeelhouders) om voor sommige bestuursbesluiten voorafgaande goedkeuring te moeten geven. Of het kan de rechten van een aandeelhouder juist beperken, juist om de onderneming flexibel en makkelijker bestuurbaar te houden. Denk hierbij aan bijvoorbeeld de participerende manager die 1% stemrechtloze aandelen krijgt. Extreme voorbeelden van deze uitersten zie je bijvoorbeeld bij Facebook, waar Mark Zuckerberg absoluut alleenheerser is. Je ziet bijna nooit voorbeelden van extreme democratie binnen bedrijven. Het zou de besluitvorming te log maken. Maar een goede balans waarbij het belang van de onderneming en álle stakeholders voorop staat is essentieel.

Communicerende vaten

De drie belangrijkste principes voor een goede balans zijn: het besloten karakter, de verdeling van de taart en governance. Bij elk van deze principes horen bouwstenen die elkaar beïnvloeden. Het zijn vaak communicerende vaten.

Besloten karakter

De aandeelhoudersovereenkomst onderschrijft samen met de statuten het besloten karakter van de bv. Toe- of uittreden als aandeelhouder is weliswaar met de komst van de flex-bv eenvoudiger geworden, maar in de regel nog altijd beperkt.

Bouwstenen:

1. Lock-up periode

2. Blokkeringsregeling en change of control

3. Non-concurrentie en corporate opportunities

4. Intellectueel eigendom

5. Kettingbeding

6. Uitsluiting pandrecht of vruchtgebruik

7. Geheimhouding

Verdeling van de taart

Uiteindelijk heeft een bv het doel om winst te maken. Hoe de opbrengsten van de onderneming verdeeld worden, wordt vaak vastgelegd in de aandeelhoudersovereenkomst en gaat verder dan alleen de verdeling van de aandelen.

Bouwstenen:

1. Soorten aandelen en bijbehorende rechten

2. Dividendbeleid

3. Invloed op budget en vergoedingen voor bestuurders

4. Voorkeursrechten

5. Tag along en drag along rechten

6. Liquidatiepreferenties

Governance

Controle en invloed is een belangrijke pijler. De verschillende organen (Bestuur, AvA, RvC) maar ook andere “betrokkenen” zoals de ondernemingsraad, investeerders, financiers, certificaathouders, participerend personeel hebben of willen vaak zeggenschap.


De aandeelhoudersovereenkomst omvat de governance-regels voor een onderneming. Deze neem je vaak niet of slechts beperkt op in de statuten. Statuten zijn lastiger te wijzigen en bovendien openbaar.


Hoe meer betrokkenen en hoe groter de onderneming, des te complexer de governance wordt. Een goede balans met onderlinge checks and balances zorgt voor een stabiele onderneming.

Bouwstenen:

1. Deadlock situaties en hoe deze op te lossen

2. Bestuursbesluiten en invloed/controle daarop

3. Aandeelhoudersbesluiten en invloed/controle daarop

4. Informatierechten en rapportageverplichtingen

5. Benoemingsrechten voor bestuurders

Over elk van deze principes en bouwstenen kun je een boek vol schrijven. Laat je goed adviseren over de juiste balans.

Heeft u als lid van Novak een vraag voor Legalloyd?

Stel deze dan via Novak DIRECT op 085-0220150.

Legalloyd combineert technologie met advocatuur. Sinds 2015 hebben de klanten van Legalloyd meer dan 70.000 overeenkomsten zelf gemaakt. De specialisten en advocaten van Legalloyd helpen bij onderhandelingen, maatwerkovereenkomsten, financieringen en conflictbeslechting.